Tổng Quan

Ngày 11 tháng 1 năm 2026, tại hội nghị thường niên của Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia Hoa Kỳ (NRF), Google chính thức công bố Giao thức Thương mại Phổ quát (Universal Commerce Protocol – UCP) – một tiêu chuẩn mở được ngành công nghiệp đánh giá là cuộc cách mạng cơ sở hạ tầng cho quy tắc thương mại và thanh toán trong kỷ nguyên AI Agent.

UCP Là Gì?

Giao thức Thương mại Phổ quát (UCP) là một giao thức tiêu chuẩn mở, nhằm thiết lập quy trình và chuẩn giao tiếp thống nhất cho trải nghiệm mua sắm được điều khiển bởi AI, cho phép các AI agent tham gia vào hoạt động thương mại xuyên suốt quy trình, xuyên nền tảng và xuyên hệ thống.

Đặc Điểm Cốt Lõi Của UCP:

1. Tiêu chuẩn mở: Bất kỳ nền tảng, doanh nghiệp hay nhà phát triển nào cũng có thể áp dụng, thực hiện khả năng tương tác xuyên hệ thống.

2. Bao phủ toàn bộ chuỗi: Từ khám phá sản phẩm đến hoàn tất mua hàng và xử lý hậu mãi, tất cả đều có quy trình tiêu chuẩn hóa hỗ trợ.

3. Tương thích với các giao thức hiện có: Tích hợp và hợp tác với Agent Payments Protocol (AP2), Agent2Agent (A2A) và Model Context Protocol (MCP).

UCP bao phủ toàn bộ chuỗi mua sắm từ khám phá sản phẩm, so sánh giá, đặt hàng, thanh toán đến hỗ trợ hậu mãi, cho phép các hệ thống khác nhau (như tìm kiếm, giao diện hội thoại, nền tảng bán lẻ, nhà cung cấp thanh toán) làm việc cùng nhau một cách liền mạch bằng ngôn ngữ thống nhất.

Cơ Chế Hoạt Động Cốt Lõi

1. Lớp Điều Phối Phổ Quát

UCP cung cấp một lớp tương tác phổ quát, cho phép:

• AI Agents truy cập thông tin sản phẩm, giá cả, thông tin giao hàng qua API tiêu chuẩn
• Nền tảng thương gia kết nối với các agent khác nhau mà không cần tích hợp riêng cho từng agent
• Nhà cung cấp dịch vụ thanh toán xử lý thanh toán và quyết toán theo tiêu chuẩn thống nhất

2. Phối Hợp Với Giao Thức Thanh Toán AP2

UCP phối hợp chặt chẽ với Agent Payments Protocol (AP2) – tiêu chuẩn thanh toán mở mà Google ra mắt năm 2025.

Đặc điểm của AP2:

• Chứng chỉ ủy quyền mã hóa: Đảm bảo toàn bộ quy trình từ ủy quyền người dùng, xây dựng giỏ hàng đến ủy quyền thanh toán đều có bản ghi chứng chỉ mã hóa
• Chuỗi kiểm toán có thể truy vết: Tạo dấu vết kiểm toán không thể phủ nhận cho mỗi giao dịch
• Logic giao dịch ràng buộc chặt: Giá, sản phẩm và phương thức thanh toán được ràng buộc chặt với ủy quyền ban đầu của người dùng

Ứng Dụng Thực Tế

1. Tích Hợp Với Tìm Kiếm AI Mode Và Gemini

UCP sẽ được sử dụng trong giao diện tìm kiếm AI Mode và ứng dụng Gemini, cho phép người dùng:

• Không cần chuyển sang website thương mại điện tử
• Hoàn thành toàn bộ quy trình mua sắm trong giao diện hội thoại
• Sử dụng trực tiếp thông tin thanh toán và giao hàng đã lưu trong Google Pay

2. Hợp Tác Xuyên Nền Tảng Và Đa Agent

UCP cho phép các AI agent từ nhà cung cấp khác nhau hợp tác trong một quy trình giao dịch:

• Một agent phụ trách so sánh giá
• Agent khác phụ trách lựa chọn tồn kho và giao hàng
• Thanh toán được hoàn thành bởi module hỗ trợ AP2

Đối Tác Sinh Thái

Đối tác nền tảng thương mại điện tử: Shopify, Etsy, Wayfair, Target, Walmart

Đối tác thanh toán và tài chính: Visa, Mastercard, American Express, Stripe, Adyen

Hợp tác khu vực: Ant International (Singapore)

Tại Sao UCP Và AP2 Là Cơ Sở Hạ Tầng Thương Mại Tương Lai?

1. AI Từ “Đề Xuất” Đến “Thực Thi”

UCP và AP2 cho phép AI thực sự thực thi nhiệm vụ mua sắm thay người dùng – từ so sánh giá đến đặt hàng, thanh toán và cả hậu mãi.

2. Định Hình Lại Điểm Tiếp Xúc Thương Gia

Thương gia không còn cần tích hợp riêng cho từng hệ sinh thái, có thể dễ dàng kết nối với nhiều hệ sinh thái agent thông qua tiêu chuẩn thống nhất.

3. Cách Mạng Trải Nghiệm Người Tiêu Dùng

• Trải nghiệm mua sắm mượt mà hơn
• Thanh toán tiện lợi hơn
• Cơ chế tin cậy được nâng cao

Thách Thức

1. Niềm tin và lo ngại về quyền riêng tư: Chỉ khoảng 24% người dùng tin tưởng AI tự động đặt hàng và thanh toán.

2. Cạnh tranh tiêu chuẩn: Các hệ sinh thái lớn như Amazon, Apple có thể chọn giao thức riêng, dẫn đến tình trạng nhiều tiêu chuẩn song song.

Kết Luận

UCP và AP2 là cột mốc quan trọng trong kiến trúc tự động hóa thương mại và mua sắm AI, trao cho các agent khả năng thực sự thực hiện hành vi kinh tế. Đây không chỉ là một phát hành công nghệ đơn giản, mà là việc thiết lập cơ sở hạ tầng tương tác mới giữa AI và hệ thống thương mại, có khả năng thay đổi căn bản cách thức mua sắm của người tiêu dùng, mô hình vận hành thương gia và cả hệ thống thanh toán trong tương lai.